Tavuk çiftliği mi açmak istiyorsunuz, market işine mi gireceksiniz, gelecek falanca sektörde biz de yerimizi alalım mı diyorsunuz? İlk adım için en doğru yerdesiniz: İş planı yapmalısınız.

İşini babasından devralmış birine ya da hobi olarak başladığı işte büyüyerek önemli gelirler elde etmeye başlayan birine sen iş planı yaptın mı diye sorarsanız ” Yoo , gerek var mı ki” gibisinden bir cevap alabilirsiniz. Bu şekilde cevap verebilen işletmelerin ayakta kalabilmelerinin görebildiğim kadarıyla iki önemli nedeni mevcut. Bunlardan ilki kurucu ekibin yazılı olmasa da düzenli sahip olması ya da devraldıkları düzeni hiç değiştirmeden devam ettirmeleridir. İkinci sebep ise işletmenin hiçbir risk ya da rakip tehdidi olmamasıdır. Bu tür işletmelerin varlığı iş planı yapmanın önemini azaltmak yerine arttırmaktadır. Dilerseniz sizler bu tür işletmelere rakip işletmeler kurarak sektörde güçlü oyuncu haline gelebilirsiniz.

Başarırsanız beni unutmayın…

İş Planı Nasıl Yapılır

Öncelikle söylemek gerekiyor ki bu işin net bir kuralı yok ve daha önce söylediğim gibi yapmak zorunda da değilsiniz. İş planı yapmak planın ne amaçla yapıldığına bağlı olarak ölçeklenebilen bir durumdur. Planı işe başladığınız amaçlardan daha sonra sapmamak için yapıyor olabilirsiniz, bir yatırımcıya ya da proje müdürüne sunmak için hazırlıyor olabilirsiniz ya da kredi için bankaya ve ya bir devlet makamına sunum için hazırlıyor olabilirsiniz. Birbirinden farklı amaçlar için hazırlanmış bu planlar her ne kadar ayrıntı düzeyi olarak birbirinden ayrışsa da özünde hepsi işin ilerleyişinin temel yapısını barındırarak hazırlanmalıdır.

Her zaman böyle olmasa da daha önce iş planı hazırlamış çoğu kişi iş planında fazla ayrıntıya girilmesini tavsiye etmemektedir. Sadece gerekli olduğu zaman planın bazı bölümlerinin ayrıntılı olarak ele alınması hem hazırlayanın hem de planı okuyacak kişinin zamanını daha az alacağından daha doğrubulunmaktadır.

İş Planı Bölümleri

Elbette birbirini tamamlayan bölümler halinde yapmak açıklanması ve anlaşılması açısından daha iyi olacaktır.

İş planı üç temel bölümde oluşturulabilir:

  • Stratejik Planlama
  • Pazarlama Planı
  • Operasyonel Plan

Stratejik Planlama

Stratejik planlamanın amacı, sağlıklı bir karar mekanizmasını ortaya koyan mantıklı ve sürdürülebilir rekabet avantajını analiz etmektir.

Stratejik plan bir işletmenin erişebileceği kaynaklar ile ulaşabileceği fırsatlar arasındaki uyumu analiz eder ve işletmenin rekabete uyum sağlaması için neler yapması gerektiğini ortaya koyar.

Stratejik Plan Aşamaları
1-Paydaş Analizi

Paydaşlar işle etkileşimi olan kişi ya da kurumlardır. Hissedarlar, borç verenler, çalışanlar, tedarikçiler, aracılar ve müşteriler yapılan işin paydaşlarıdır. Paydaş analizinin uzun ve karmaşık olması beklenmez ama farklı beklentilere sahip paydaşların beklentilerinin işe olan etkisi açıkça ortaya konulmalıdır.

2-Vizyon, Misyon

İşletme kurulurken ana hedefler ve kazanımlar açıkça belirlenmeli ve lider ya da liderler bu ilk öğreti etrafında kurmalıdır. Bu işletmeye sadece bir kimlik kazandırmayla kalmaz, ileriye dönük uzun bir yol haritasının genel hatlarını da belirlemiş olur.

3-Çevre Analizi

İşletmeler üzerindeki sosyal ekonomik ve politik atmosferin analizi yapılmalıdır. Bu analiz kur değişimi, enflasyon ekonomik politika, teknoloji gelişimi, tedarik zinciri değişimi gibi makro ve mikro ölçekleme ile yapılabilir.

4-Şirket Analizi

Bir işletmenin kaynaklarını ve bu kaynaklarını kullanımını analiz etmeyi hedefler. Böylece işletme kullandığı kaynaklarla elde edebileceği en yüksek değere ulaşmayı çalışır.

Şirket analizi yapan bağımsız araştırma firmaları ile anlaşarak işletmenin mali durumu değer zinciri ve organizasyon hakkında genel ya da ayrıntılı bilgiye sahip olunabilir.

5-Endüstri Analizi

Yeni kurulan ya da faaliyetlerine devam eden işletmeler için sektörde var olan durumu analiz etme rekabete devam edebilmek için hayati öneme sahiptir. Analiz için şu sorular cevaplanmalıdır:

  • Sektörün büyüklüğü ve genel eğilimi nedir?
  • Rakipler kimler ve güçlü yönleri nelerdir?
  • Değişime ayak uyduran strateji nasıl kurulmalı?

Henüz işletmeyi kuramamış olsanız dahi size ve yatırımcılarınıza gelecekte oluşabilecek sorunlar veya yeni girecek rakipler hakkında genel bilgi niteliğinde olacaktır.

6-ürün Analizi

Ürünün pazardaki yeri ve beklenen, beklenen etki ve işletmeye katacağı değer analiz edilmelidir. Analizi birkaç başlıkta toplayabilirsiniz:

  • Deneyim ve ölçek ekonomileri
  • Ürün yaşam döngüsü analizi
  • Büyüme payı matrisi
  • Yönlendirme politikası matrisi

Yapıtığınız araştırma ve analiz sayesinde operasyon, üretim maliyeti, Ar-Ge ve bütçe planlamalarını daha hızlı yapabilirsiniz.

7-SWOT Analizi

Swot’un amacı işletmelerin güçlü ve zayıf yanlarını bilmek tehdit ve fırsatları algılamaktır. Analiz sonrasında kaynaklar ile koşulları en iyi şekilde eşleştirme fırsatınız olacaktır. Analizin ardından stratejinizde bazı değişiklikler yapabilirsiniz:

  • İşletmenizi güçlü yönleriniz üzerine inşa etmelisiniz
  • Zayıflıklar azaltılmalı ve ya önleyici bir strateji izlenmelisiniz
  • Fırsatları güçlü yönleriniz ufkunda aramalısınız
  • Tehditler karşı önlem almalısınız

SWOT analizini işletmenin ilerleyen süreçlerinde tekrar kullanarak işletmenin ne yönde eğilim gösterdiğini, performans ve beklentilerin ne yönde değiştiğini saptayabilirsiniz ve gerek görüyorsanız yeniden planlama yapabilirsiniz.

Pazarlama Planı

Pazarlama sadece satış yapmak değildir. Rekabette üretimin dışında kalan müşteriyle alakalı her şey pazarlama planının içine dahil edilebilir. Marka bilinci, müşteri geri dönütleri gibi satışın olmadığı işletmenin müşteri üzerindeki her türlü etkisi pazarlama stratejisinin parçalarıdır. Pazarlama stratejisini oluştururken pazar hakkında yeterince veriye sahip olmanız daha sağlıklı kararlar almanızı sağlayacaktır.

Pazar Analizi

Pazarlama stratejinizi belirlemeden önce bazı soruları cevaplamanız karar almanızı kolaylaştıracaktır:

  • İşletme hangi pazara yönelik çalışacak
  • Pazarda ne tür ürünlere ihtiyaç var
  • Alıcılar kim
  • Alıcıların tercih kriterleri neler
  • Alım kararını kim veriyor
  • Nereden satın alım yapılıyor

Bu sorular pazarı tanımanız için temel kriterleri içermektedir. Bu sorulara tatmin edici cevaplar veremiyorsanız “pazar analizi” konusunda bir sorununuz var ve pazarı tanımıyorsunuz demektir. Konu hakkında araştırma yapmalı ya da bağımsız araştırma şirketlerinden hizmet almalısınız.

Pazarlama Stratejisi

Pazarlama stratejisi satın almaya giden tek bir yapıyı değil uzun ve kısa vadede satın almaya teşvik eden tüm fonksiyonları içermelidir. Bazı temel başlıklarda derlenebilir.

  • Durum Analizi
  • Hedefler
  • Strateji
  • Eylem
  • Bütçe
  • Denetim

Bu süreçler doğrultusunda kaynaklardan hedeflere varan fonksiyonun ne derece çalıştığını ya da nelerde tekrar planlama yapmanız gerektiğini tespit edilebilirsiniz.

Pazarlama Planı

Pazar analizi ve pazarlama stratejisi sonucunda ortaya çıkan verilerle pazarlama planını ayrıntılı şekilde hazırlayabilirsiniz. Plan işletmenizin pazarlama eylemlerinin yönergelerini içermelidir:

  • Ürün konumlandırmanızı yapmalısınız
  • Pazar segmenti belirlemelisiniz
  • Pazar-özellik uyumu ve müşteri ihtiyaçlarını çalışmanıza dahil etmelisiniz
  • Satış türüne göre marjları detaylandırmalısınız
  • Reklam ve promosyon bütçesi belirlemelisiniz
  • Satış sonrası hizmetleri ele almalısınız

Pazarlama planı tüm bunları yanında tahmini gelir-gider tablolarını içermelidir. Bu işletmenizin ne derece başarıyla ilerlediğini analiz etmenizi sağlayacaktır.

Pazar Tahmini

İşletmeniz hedefleriniz doğrultusunda pazardan pay edinmeye çalışır. İşletmenize faaliyetlere başlamadan önce belirlediğiniz strateji ve pazar payı tahmini ile yatırım toplamış olabilirsiniz. Bu durumda tahmininiz gerçekçi ve başarılabilir olmalıdır. Gerçekçi bir tahmine şu yolla varabilirsiniz:

  • Tahmin yapılacak pazarı tanımlayın
  • Tahmin aralıklarını belirleyin
  • Tahmin için finansal kaynakları bulun
  • Uygun tekniği belirleyin
  • Veri toplayın ve pazarı boyutlandırın
  • Tahmini zaman aralıklarına bölün
  • Yineleme yapın
  • Sunum yapabilirsiniz 😊

Operasyonel Plan

Opersayonel plan işletmenizin nasıl işleyeceği, finansmanı, bölüm yapısı, kaynakları gibi tüm organizasyon şemasını içeren yapısal bir plandır. Ayrıntılı olarak yazmanız gereken bölümleri içerir ve temel olarak şunları açıklamalısınız:

  • İşletme yapısı
  • İş modeli
  • Finansal yapı

Tüm bunlar eşliğinde iş planınız gerek sadece size yol göstermek gerekse yatırımcılarınızı teşvik etme amacıyla olsun “Hazır“. Unutmamalısınız ki planı uygulamak planı yapmaktan kat ve kat daha zordur ve kağıt üstünde değil gerçek hayata yöneliktir.

Şimdiden kolay gelsin